تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز یک باشگاه فوتبال است که در تبریز، استان آذربایجان شرقی در سال ۱۳۴۹ شمسی (۱۹۷۰ میلادی) با حمایت کارخانه تراکتورسازی تبریز بنیان‌گذاری شده است. تراکتورسازی تبریز تا سال ۱۳۸۰-۱۳۸۱ در سطح اول فوتبال ایران بازی می‌کرد اما در آن سال به دسته پایین‌تر یعنی لیگ دسته یک سقوط کرد و پس از ۸ سال انتظار در سال ۱۳۸۸ دوباره به لیگ برتر فوتبال ایران راه یافت.[۴]

تیم تراکتور‌سازی به واسطه طرفداران پرشورش مشهور می‌باشد که در تمام بازی‌های خانگی و بیرون از خانه به ورزشگاه می‌آیند و رکورد پرتماشاگرترین تیم لیگ برتر ایران متعلق به این تیم در تبریز در بازی با فجر سپاسی می‌باشد.[۵] برخی این تیم را پرطرفدارترین تیم لیگ ایران معرفی می‌کنند.[۶][منبع بهتر]تراکتورسازی تا پایان لیگ نهم حرفه ای فوتبال ایران، بیش از 400 هزار نفر هوادار ثبت شده دارد که این تعداد حتی در مقایسه با تیمهای بزرگ جهان، رقم قابل توجهی می‌باشد.[۷]

تراکتورسازی در سال ۱۳۵۴ به جام تخت جمشید صعود کرد. آنان در جام تخت جمشید ۱۳۵۴ شرکت کردند و در میان ۱۶ تیم، شانزدهم شدند و سقوط کردند. پس از یک سال دوری از سطح اول لیگ فوتبال ایران، آنان در جام تخت جمشید ۱۳۵۶ شرکت کردند و پنجم شدند. در این دوران مربی تراکتورسازی حسین فکری بود و بازیکنانی چون پرویز مظلومی، عباس کارگر و ابراهیم کیان طهماسبی در این بازی می‌کردند.[۱] تراکتورسازی در جام تخت جمشید ۱۳۵۷ هم حاضر بود و تا پیش از تعطیلی مسابقات به دلیل وقوع انقلاب، در جدول نهم بودند.[۸] این باشگاه در جام حذفی ۱۳۵۶ نیز به فینال راه یافت اما از ملوان بندرانزلی باخت و نایب‌قهرمان شد. در این سال‌ها ماشین‌سازی نیز به عنوان تیمی از شهر تبریز و قدرتی موازی با تراکتورسازی در فوتبال ایران حاضر بود.[۱]

در دهه ۱۳۶۰ به دلیل وقوع جنگ ایران و عراق، لیگ فوتبال ایران تعطیل بود و تنها جام‌های استانی برگزار می‌شد و تراکتورسازی در لیگ فوتبال تبریز بازی می‌کرد. در سال ۱۳۶۵، تیم استان آذربایجان شرقی متشکل از بازیکنان تراکتورسازی و ماشین‌سازی به فینال لیگ استانی قدس راه یافت، ولی از تیم استان اصفهان شکست خورد و دوم شد. در این دهه بازیکنانی مانند احد شیخ لاری، حسین قوی‌فکر، غلامرضا باغ‌آبادی و امیر داداش‌ضیایی بازیکنان برجسته تراکتورسازی بودند که در تیم ملی فوتبال ایران نیز بازی کردند. در سالیان پایانی این دهه، واسیلی گوجا مربی اهل رومانی به تراکتورسازی آمد

واسیلی گوجا، تیم‌های پایه تراکتورسازی را زیر نظر گرفت و به کارهای بنیانی باشگاه پرداخت. تراکتورسازی متحول شد و دوران موفقی را گذراند.[۱][۹] آنان در لیگ آزادگان ۱۳۷۱ در گروه یک بالاتر از استقلال و کشاورز اول شدند، اما در پلی‌آف با باخت به پاس تهران، به مقام سوم رسیدند.[۱۰] در این تیم که بهترین نتیجه تاریخ تراکتورسازی در لیگ را به دست‌آورد؛ کریم باقری، سیروس دین‌محمدی و حسین خطیبی حضور داشتند.[۱] اسماعیل حلالی و علی باغمیشه نیز از آن تیم به تیم ملی فوتبال ایران راه یافتند. تراکتورسازی در سال ۱۳۷۳ با باخت به بهمن در جام حذفی، برای بار دوم در این جام نایب‌قهرمان شد. با رفتن بازیکنان کلیدی از تیم، دوران افت باشگاه آغاز شد. محمدحسین ضیایی، جای گوجا را گرفت و بازیکن–مربی تیم شد. باشگاه در لیگ آزادگان ۱۳۷۹، آخر می‌شود اما با این وجود سال بعد به حکم فدراسیون فوتبال ایران در لیگ حرفه‌ای تازه‌تاسیس شرکت می‏‎کند. آنان در لیگ برتر فوتبال ایران ‎۸۰-۸۱ با مربیگری رضا وطنخواه و محمود یاوری باز هم در لیگ آخر شدند، و این بار به دسته پایین‌تر سقوط کردند

تراکتورسازی هفت فصل را در لیگ دسته اول فوتبال ایران سپری کرد، و نتوانست به جام خلیج فارس صعود کند. تراکتورسازی در این هفت سال تنها یک بار پلی‌آف رسید، و با باخت به شیرین‌فراز کرمانشاه فرصت صعود را از دست داد. در این سالیان ارنست میدندروپ، فرشاد پیوس،احد شیخ لاری از مربیان باشگاه بودند. سرانجام فراز کمالوند در فصل ۸۸-۸۷ تراکتورسازی را به لیگ برتر آورد.[۱]

با این که تراکتورسازی تنها یک باشگاه ورزشی است، امروزه برای مردم آذربایجان ایران جذابیتی فراتر از این دارد و به پدیده‌ای اجتماعی و ناسیونالیستی در این ناحیه بدل شده‌است.[۹][۱۱]

تراکتورسازی «به شدت روی هویت قومی خود پافشاری می‌کند».[۹] این شرایط، نسبت به دوران قبلی حضور تراکتورسازی در سطح اول فوتبال ایران فرق دارد.[۱۲] رابطه آذری‌ها و تراکتورسازی، از این جهت با رابطه مردمان بخش خودمختار کاتالونیا در اسپانیا و باشگاه فوتبال بارسلونا مقایسه می‌شود.[۹][۱۲]

علاوه بر این، بازی‏‎های این تیم به طور ضمنی صحنه اعتراض و طرح خواسته‎‏های آذربایجان شده‌است.[۱۱] این حرکات عمدتاً شامل دادن شعارها و بردن پارچه‏‏نوشته‎‏ها با چنین مضامینی است.[۱۱][۱۳] این موضوع نمودهای سیاسی داشته‌است و در میان مسئولان سیاسی حکومت ایران حساسیت ایجاد کرده‌است.[۱۴] برخی از این فعالیت‌ها به پان‌ترکیست‌ها نسبت داده‌می‏‏شود.[۱۲][۱۴]واکنش‌های حکومت به این امر، به دستگیری،[۱۳][۱۴] درگیری میان ماموران امنیتی و شعاردهندگان،[۱۳][۱۵] جمع برخی پارچه‏‏‎نوشته‎‏ها از ورشگاه و برخی پوسترهای تراکتورسازی از چاپخانه‌ها[۱۵] انجامیده‎‏است.

تراکتورسازی در بین هوادارانش به «تراختور» (تلفظ نام تیم در زبان ترکی آذربایجانی) معروف است. برخی دیگر نیز آن را آل قوردلار (گرگ‌های سرخ) می‌نامند.[۱۶] از نام «تراکتورسازان» هم در اشاره به این تیم استفاده می‌شود.[۱۷][منبع بهتر]